على اصغر شميم

253

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

سمت ژنرال آجودانباشى سپاه ايران برگزيده شد . اما چون با سياست روسيه تزارى به شدت مخالفت مىورزيد و طرفدار نفوذ انگلستان بود ، حاجى ميرزا آغاسى بر اثر فشار وزيرمختار روسيه او را از خدمت دولت ايران عزل كرد و افسر مزبور به فرانسه بازگشت . ديگر از همراهان سفير فرانسه ماركى دولاوالت « 1 » بود و محمد شاه به او و به كنت دوسرسى لقب خانى داد . كنت دوسرسى از مذاكره با اولياى دربار ايران و محمد شاه براى عقد قراردادهاى تجارتى و سياسى نتيجه‌اى به دست نياورد . زيرا نماينده‌ى فرانسه بر خلاف انتظار دربار ايران كه تصور مىكرد وساطت فرانسه بين ايران و انگليس درباره‌ى مسئله‌ى هرات به نفع ايران خواهد بود ، از هرگونه مداخله و مذاكره درباره‌ى مسائل سياسى خوددارى ورزيد و فقط موفق شد محمد شاه را به صدور فرمانى درباره‌ى كاتوكلىهاى فرانسوى مقيم ايران وادار كند . فرمان مزبور كه در ماه صفر سال 1256 قمرى از طرف محمد شاه خطاب به عمال دولت صادر شده است ، اين بود كه كاتوليك‌هاى فرانسوى مقيم خلفاى اصفهان و ساير نقاط ايران ، از همان مزايايى كه اتباع ايرانى دارند ، بهره‌مند باشند و آزادانه به عبادت و خريد و فروش و تعليم و تربيت اطفال خود و ازدواج و ايجاد معابد و كليساها بپردازند . سفارت ميرزا محمد على خان شيرازى كنت دوسرسى پس از سه ماه اقامت در ايران ، در سال 1256 قمرى ( 1840 ميلادى ) به فرانسه بازگشت ولى همراهان او در ايران ماندند . دولت فرانسه در سال 1259 قمرى ( 1843 ميلادى ) كنت دوسارتيژ « 2 » را به عنوان سفير فوق العاده به ايران فرستاد و اين سفير تا اوايل سلطنت ناصر الدين شاه و دوره‌ى صدارت اميركبير در تهران باقى ماند . سفير فرانسه براى عقد يك قرارداد با ايران نهايت كوشش خود را به كار برد ، اما حاجى ميرزا آغاسى از عقد قرارداد رسمى جلوگيرى كرد و سرانجام محمد شاه دستورى صادر كرد كه طبق آن طرح يك قرارداد با فرانسه تهيه شود . اين طرح آماده شد و در سال 1263 قمرى ( 1846 ميلادى ) به وسيله‌ى حاجى ميرزا آغاسى و كنت دوسارتيژ و منشى او نيكلا پاراف و يك نسخه‌ى آن براى تصويب به وزارت امور خارجه فرانسه فرستاده شد . نسخه‌ى قرارداد مدت‌ها در استانبول نزد سفير فرانسه در دربار عثمانى باقى ماند و هنگامى به پاريس رسيد كه انقلاب فوريه 1848 مجالى براى توجه به اين گونه مسائل براى زمامداران فرانسه باقى نگذاشته بود و حكومت موقت فرانسه كه پس از سقوط سلطنت لويى

--> ( 1 ) - Marquis de La Valette ( 2 ) - Conte de Sartiges